Mindset

Długo mówiłam sobie, że robię to dla indeksu i dla rodziców, którzy będą dumni. Prawda wyszła dopiero w trzecim roku przygotowań: robiłam to, bo codzienna, żmudna praca nad czymś trudnym zmieniała mnie bardziej niż sam finał. Dyplom leży w szufladzie — nawyk pracy zostawiłam sobie na zawsze.

Gdybym miała zacząć jeszcze raz, robiłabym to samo, nawet bez gwarancji sukcesu. Bo chodziło nie o wygraną, tylko o to, jaką osobą stałam się po drodze.

Druga rzecz: przestałam planować godzinami, zaczęłam planować blokami po 25 minut. Trzy bloki dziennie w złym tygodniu to wciąż ponad 5 godzin nauki. Licznik bloków w kalendarzu dawał mi coś, czego motywacja nie daje nigdy — dowód, że idę do przodu.

W gimnazjum byłam przekonana, że jak coś przychodzi łatwo, to znaczy, że masz talent — a talent ma cię nieść bez wysiłku. Ta wiara omal nie kosztowała mnie olimpiady, bo przestawałam ćwiczyć rzeczy, które „powinny” przychodzić same.

Dziś wiem, że nawet najbardziej naturalna umiejętność bez systemu więdnie. Talent daje ci tylko szybszy start, nie zwalnia z reszty trasy.

Największą frajdę daje mi wracanie do projektu sprzed pół roku i myślenie „serio to tak napisałem?”. To jest dowód, że się rozwijam, namacalny i mój własny — nie zależny od tego, czy ktoś to zauważy.

Olimpiada była tylko pretekstem, żeby robić więcej tego, co i tak bym robił po godzinach.

Nie wiem dlaczego, ale to zawsze niedziela, około dwudziestej. Nauczyłem się tego nie ignorować — po prostu otwieram swój najstarszy projekt i patrzę, ile już zrobiłem. To wystarcza, żeby przypomnieć sobie, że postęp istnieje, nawet gdy go nie czuję.

Zwątpienie nie znika, ale przestaje być argumentem, żeby cokolwiek przerwać.

W gimnazjum unikałem programowania, bo byłem przekonany, że trzeba mieć głowę do liczb, a moje oceny z matematyki były średnie. Dopiero na kółku informatycznym zobaczyłem, że najlepsi w grupie nie byli matematycznymi geniuszami — byli po prostu uparci i lubili rozkładać problemy na małe kawałki.

Ta jedna zmiana przekonania otworzyła mi drzwi, które sam sobie wcześniej zamknąłem.

Nie miałam wyboru między „robić więcej” a „robić mniej” — miałam wybór między nauczeniem się samodzielnie a niedostaniem się tam, gdzie chciałam. To nie było szlachetne postanowienie, tylko czysta konieczność, która z czasem stała się nawykiem.

Dziś robię więcej niż muszę, bo już wiem, że sama potrafię sobie coś dać.

Kiedy nie chce mi się czytać, nie udaję, że jest inaczej. Daję sobie dwa, trzy dni przerwy, ale zawsze z konkretną datą powrotu zapisaną w kalendarzu. Bez tej daty przerwa ma tendencję do przeciągania się w nieskończoność.

Zwątpienie traktuję jak pogodę — mija samo, jeśli się z nim nie kłócę.

Byłam przekonana, że skoro korepetycje kosztują, to muszą dawać więcej niż darmowa książka z biblioteki. Kiedy w końcu porównałam efekty, okazało się, że systematyczne czytanie dobrze dobranych książek dało mi więcej niż niejedne płatne zajęcia, na które chodziły koleżanki.

Cena i jakość wiedzy to, jak się okazuje, dwie zupełnie różne skale.

Kiedy zaczynałam, wszyscy dookoła mieli wujków w korporacjach albo rodziców w branży. Ja miałam tylko upór. Robię więcej niż muszę, bo każdy mały sukces jest dowodem, że znajomości nie są jedyną drogą — są tylko jedną z wielu.

To motywacja, która nie zależy od tego, czy ktoś mnie zauważy.

Po dwudziestej ciszy w skrzynce naprawdę miałam ochotę przestać wysyłać maile. Pomogła mi zmiana sposobu liczenia — zamiast liczyć brak odpowiedzi jako porażki, zaczęłam liczyć wysłane maile jako dowód, że robię coś, na co większość ludzi nie ma odwagi.

Liczba odmów przestała być wstydem, stała się statystyką.

Byłam przekonana, że bez wujka w korporacji drzwi są dla mnie zamknięte na zawsze. Czterdziesty pierwszy mail pokazał mi, że wytrwałość i konkretna propozycja wartości otwierają więcej drzwi niż jakiekolwiek znajomości — po prostu wolniej.

Znajomości przyspieszają start. Nie są jego warunkiem.

Po dwóch porażkach przestałem patrzeć na wyniki innych i zacząłem patrzeć na własne postępy z roku na rok. To jedyne porównanie, które ma sens, bo jest jedynym, na które mam realny wpływ.

Robię więcej, niż muszę, bo chcę móc powiedzieć sobie za rok, że było warto.

Kiedy utknę na zadaniu na dłużej niż pół godziny, czuję znajome zwątpienie — „może fizyka jednak nie jest dla mnie”. Nauczyłem się dawać sobie dwadzieścia minut przerwy, a potem wracać do dokładnie tego samego zadania, nie uciekać do łatwiejszego.

Ucieczka do łatwiejszego zadania to najszybszy sposób, żeby zwątpienie zwyciężyło na dobre.

Po drugim odpadnięciu byłem przekonany, że wszechświat wysyła mi jasny sygnał, żebym się poddał. Dopiero z perspektywy czasu zobaczyłem, że te dwie porażki nie mówiły nic o moim talencie — mówiły tylko o tym, ile jeszcze musiałem poćwiczyć konkretne typy zadań.

Powtarzająca się porażka to informacja o procesie, nie wyrok na temat ciebie.

W szachach nie da się zwalić przegranej na pecha czy sędziego. Każdy błąd na szachownicy jest w stu procentach mój, co brzmi surowo, ale właśnie to lubię — pełna odpowiedzialność za wynik. To rzadkość poza szachownicą.

Robię więcej, niż trzeba, bo ta uczciwość wobec siebie jest uzależniająca.

Nic tak nie podkopuje pewności siebie jak przegrana z kimś niżej notowanym. W takie dni gram jedną partię wyłącznie dla przyjemności, bez zapisywania wyniku i bez późniejszej analizy — żeby przypomnieć sobie, dlaczego w ogóle lubię tę grę.

Presja wyniku, zdjęta na jeden wieczór, zwykle wraca sama następnego dnia.

Jako dziecko wyobrażałem sobie arcymistrzów jako ludzi, którzy prawie nigdy nie popełniają błędów. Kiedy zacząłem analizować ich partie, zobaczyłem, że przegrywają regularnie — różnica polega na tym, jak szybko wracają do gry po porażce, nie na tym, że jej unikają.

To przekonanie zdjęło ze mnie presję bycia bezbłędnym, która wcześniej mnie paraliżowała.

W rozmowach na żywo często gubię wątek albo mówię coś innego, niż miałam na myśli. Na papierze mam czas, żeby poprawić zdanie, aż w końcu powie dokładnie to, co chciałam. To jedyne miejsce, w którym czuję się w pełni zrozumiana — nawet jeśli tylko przez samą siebie.

Robię więcej, niż muszę, bo to jedyny język, w którym nie jąkam się myślami.

Kiedy nie mam ochoty pisać, nie siadam na siłę do nowego tekstu — otwieram coś, co napisałam rok wcześniej. Widzę wtedy wyraźnie, ile się zmieniło, i to zwykle wystarcza, żeby wrócić do pisania z nową energią.

Dowód postępu działa na mnie skuteczniej niż jakakolwiek motywacyjna sentencja.

W gimnazjum wierzyłam, że dobrzy pisarze czekają na natchnienie i wtedy piszą swoje najlepsze teksty. Odkąd piszę codziennie, o tej samej porze, niezależnie od nastroju, wiem, że najlepsze fragmenty powstają właśnie w te dni, kiedy wcale nie czułam weny.

Regularność pokonała natchnienie na każdym możliwym froncie.